Nynorsktipset – ein kortprosatekst av Jon Fosse

Vilde Ystad er norsklektor på Strinda vgs. i Trøndelag fylke. I denne teksten kjem ho med eit konkret og klasseromsnært tips til korleis ein kan arbeide med ein kortprosatekst av Jon Fosse.

Eg har hatt gode erfaringar med å bruke Jon Fosse sin tekst «Asle har aldri lese ei bok» (1994) frå Prosa frå ein oppvekst. I norskundervisninga har teksten fungert som ein introduksjon til lesing, særleg på vg1 studiespesialisering og vg2 yrkesfag. Teksten er kort, han gir ein låg terskel inn i litteraturen. Kortprosateksten tek opp store spørsmål på ein enkel måte. Teksten treffer elevane godt, sidan dei fleste elevar har eigne tankar om det å lese mykje, lite eller ikkje i det heile teke. Eg har brukt teksten i eit lite opplegg der målet er å utvikle elevane sine lese- og skriveevner og å skape refleksjon om lesing av skjønnlitteratur. 

Vi startar med høgtlesing av «Asle har aldri lese ei bok». Vidare får elevane snakke to og to om kva teksten seier om det å lese og om teksten er trist, morosam, undrande eller alvorleg. Vi arbeider vidare i grupper med spørsmål som: 

• Kven er Asle?
• Kva kan vere grunnen til at han aldri har lese?
• Kvifor får han plutseleg så lyst til å lese?  

Til slutt går vi gjennom refleksjonane i plenum. 

Vidare arbeider vi med generelle spørsmål om lesing og litteratur: 

• Kva ein kan gå glipp av dersom ein aldri les?
• Kvifor nokon får lyst til å lese, og andre ikkje?
• Kva slags tekstar som kan passe best for ungdom? 

På den måten blir teksten også ein inngang til å snakke om eigne lesevanar. 

Til slutt skriv elevane ei kort refleksjonsoppgåve for hand:  

Asle har endeleg lese ei bok som gjorde sterkt inntrykk på han. Kva kan boka ha handla om? Kva kan vere grunnen til at denne boka fekk han til å ville lese meir? Kva oppdagar han om seg sjølv gjennom lesinga?

Ein kan få mykje ut av arbeid med ein kort tekst som dette. Det å velje ein tekst som tek opp tema elevane på ein eller annan måte kan kjenne seg igjen i, og knyte arbeidet til nokre få, konkrete aktivitetar, blir ofte ei god blanding.   

Kjelder:

Fosse, J. (1994) Prosa frå ein oppvekst: «Asle har aldri lese ei bok» 
(Det Norske Samlaget) 
På nettsida til Nasjonalbiblioteket kan du lese teksten. 

Les meir om Prosa frå ein oppvekst på nettsida til Nynorsksenteret.